آخرین اخبار

خانه » مقالات » خام گیـاهخواری (مزایا و معایب)

خام گیـاهخواری

(مزایا و معایب)

 

گردآورنده : زهرا خیـری

کارشناس گیاهان دارویی

 

خام گیاهخواری ترکیبی از گیاهخواری و خام خواری است. در این رژیم غذایی همه غذاها با منشاء حیوانی، و همه غذاهای طبخ شده در دمای بالاتر از ۴۸ درجه سانتی‌گراد ( ۱۱۸ فارنهایت) حذف شده‌اند. خام گیاهخواری شامل سبزیجات خام و میوه‌ها، آجیل‌ها و پوره آنها، حبوبات و جوانه‌های گیاهی، دانه‌های گیاهی، روغنهای گیاهی، گیاهان دریایی، رستنی‌ها و میوهای تازه‌است. مدلهای مختلف خام گیاهخواری وجود دارد، که شامل خام میوه خواری، آبمیوه خواری، جوانه خواری می‌شود. گاهی اوقات تعریف خام گیاهخواری به رژیم غذایی با ۷۵ درصد غذاهای خام اطلاق می‌شود.

خام خواری (خام گیاهخواری) تغذیه با مواد خام گیاهی است که طبیعت آن را در برابر اشعه خورشید ساخته و پرداخته و در اختیار بشر قرار داده‌است، بدون این که دخالتی از نظر پختن، حرارت دادن، بو دادن و کنسرو کردن در آن بشود و یا فعل و انفعالات شیمایی در آن انجام گردد تا در نتیجه موجب تغییر حالات فیزیکی یا شیمیایی آن بشود.

KHAM2

خوراکیهای مصرفی

در این روش تغذیه گوشت و لبنیات و فرآورده‌های آن و تخم مرغ به هیچ نوع و صورتی مصرف نمی‌شود. خام گیاهخواران از مواد محرکه مانند قهوه، چای، الکل، یا سیگار خوداری می‌کنند و آنها را به کار نمی‌برند، غذاهای آن‌ها شامل انواع میوه جات، سبزیجات و یا سالادها، آجیل و خشکبار مانند گردو، پسته، فندق، بادام، کنجد و انواع جوانه‌ها از قبیل جوانه گندم، عدس، ماش، نخود، سویا و مواد قندی نظیر عسل، کشمش، خرما، انجیر و شکر قهوه‌ای و غیره‌است که به صورت خام و طبیعی مصرف می‌نمایند که می‌توان آن‌ها را به صورت غذاهای ترکیبی در آورد و مورد مصرف قرار داد.

بعضی خام گیاهخواران بر این باورند که پختن غذاها توازن ترکیبی ریز مغذی‌ها را از بین می‌برد. همچنین بر این باورند که در فرآیند پختن غذا، در اثر بر هم کنش حرارت با چربی، پروتئین و کربوهیدراتها ترکیبات شیمیایی خطرناکی ایجاد می‌شود. اغلب، گیاهخواران بر اساس سطح انرژی و چگونگی احساسشان بر این باورند که این رژیم غذایی سالمتر است.

بسیاری از مردم به این دلیل خام گیاهخوارند که نگران اثرات زیست محیطی رژیم غذایی شان هستند. استفاده ازچوب یا سوخت‌های فسیلی برای پختن غذا برای محیط زیست مضر است چون گازهای گلخانه‌ای و آلودگی‌های دیگری تولید می¬شوند. به هر حال غذاهای پخته نشده نیز پیامدهای زیست محیطی خاص خود را دارد زیرا مواد غذایی خام بسیار آسانتر از غذاهای پخته فاسد می¬شوند. اگر غذایی فاسد شود، ریزاندامگانی که غذا را تجزیه می‌کنند، گاز گلخانه‌ای متان تولید می‌کنند، که از دی اکسید و مونو اکسید کربن حاصل از سوختن چوب یا سوختهای فسیلی، برای محیط زیست بسیار مضرتر است. یک خام گیاهخوار برای دوری از اثرات زیست محیطی منفی باید در مصرف مواد غذایی و هدر ندادن آنها بسیار دقت نماید. آسانترین راه برای حل این مشکل استفاده از پخت و پز خورشیدی است، که در آن گز گلخانه‌ای یا آلودگی‌های دیگر تولید نمی‌شود، البته نتیجه آن غذای پخته شده ست که از نظر خام گیاهخواران مناسب و راضی کننده نیست. بعضی از دانشمندان استفاده از یخچالهای خورشیدی را پیشنهاد کرده‌اند که اثرات زیست محیطی آنها قابل چشمپوشی است و از نظر خام گیاهخواران مطلوب است اما به این نکته نیز اشاره می‌کند که ترکیبات کلروفلوروکربن موجود در فرآیند سرد کردن این یخچالها به لایه اوزون زمین آسیب می‌رساند.

بسیاری از پیروان رژیم خام گیاهخواری به بهره معنوی آن بسیار اهمیت می‌دهند. روتان روسو (Ruthann Russo) می‌گوید:  «جنبش خام خواری به دنبال راهی است که غذا، زندگی، رفتار با زمین، رفتارمان با یکدیگر، و تلاش ما برای سلامتی روحی، ذهنی و بدنی را همساز نماید.»

تغذیه یك علم جوان است و با تحقیقات گسترده در مورد مواد غذایی و تأثیرات آن بر بدن انسان، رابطه ای مستقیم دارد و هر روز شاهد افزایش اطلاعات و گاه گاهی شاهد تغییر نظرات دانشمندان در زمینه ی مواد خوراكی و آشامیدنی هستیم كه مسلما این موضوع بر اثر پیشرفت علوم و فنون آزمایشگاهی و افزایش مستمر آگاهی ها در عالم مواد غذایی توسط متخصصان است. لازم به ذكر است، جامعه با شنیدن این نظریات بعضا دچار گمراهی می شود و این وظیفه ی كارشناسان است كه مردم را از اشتباه و سردرگمی نجات دهند. امید است در كشور عزیزمان، شاهد پیشرفت، رشد و شكوفایی این علم جوان باشیم.

رژیم های گیاه خواری می توانند سودمند باشند اما به شرط این كه درست و دقیق برنامه ریزی شده باشند. گیاه خواران با یك برنامه ی غذایی مناسب می توانند خطر بیماری هایی چون چاقی، فشار خون بالا ، یبوست و سرطان كولون (بخشی از روده ی بزرگ) را كاهش دهند و در صورتی كه گیاه خواران برنامه ی ضعیفی داشته باشند خطر بیماری هایی چون پوکی استخوان ، نرمی استخوان ، کم خونی مربوط به آهن و ویتامین B12 و كندی رشد در كودكان را می توان انتظار داشت .

 

گیاه خواران به گروه های زیر تقسیم بندی می شوند :

  • گیاه خوار محض(Vegans) :گیاه خوارانی كه گوشت قرمز، ماهی، مرغ، تخم مرغ و لبنیات نمی خورند.
  • لاكتووگان (vegetarians Lacto) :گیاه خوارانی كهلبنیات هم می خورند.
  • اووگان (Ovovegetarians) :گیاه خوارانی كه تخم مرغ هم می خورند.
  • لاكتواووگان (Lacto-ovovegetarians) :گیاه خوارانی كه تخم مرغ و لبنیات هم می خورند .
  • نیمه گیاه خوار (Semi-vegetarians) :گیاه خوارانی كه ماهی و مرغ هم مصرف می كنند، ولی گوشت قرمز را مصرف نمی كنند .

اگر شما می خواهید مانند گیاه خواران نوع اول هیچ محصول غذایی با منشأ حیوانی را نخورید باید بدانید كه حتما نیاز به تكمیل این نوع رژیم دارید و این كار فقط به شرطی مورد تأیید است كه برای حفظ سلامتی، مواد مغذی لازمی را كه در محصولات با منشاء حیوانی وجود دارد به نوعی تأمین كنید. از این رو ملزم به دریافت مواردی از جمله :انرژی كافی، پروتئین، كلسیم، ویتامین D‎ ، آهن و ویتامین B12 هستید .در زنان، به خصوص زنان باردار، شیرده و هم چنین كودكان، نیاز به برنامه ریزی دقیق تری وجود دارد و ویتامین ها و املاح بیشتری به صورت مكمل های غذایی برایشان پیشنهاد می شود، البته این برنامه ریزی حتما به وسیله ی یك كارشناس و متخصص علوم تغذیه باید محاسبه و انجام شود. بدین وسیله می توان با محاسبه ی میزان مصرف قابل قبول انرژی، ضمن تأمین مواد مغذی ضروری بدن، در چنین شرایطی به یك رژیم صحیح و الگوی مناسب مصرف دست یافت.

گیاه خواران ضمن استفاده از سبزیجات و میوه جات، به دلیل مصرف نكردن گوشت، حتما باید از جانشین های گوشت بهره مند شوند كه عبارتند از:حبوبات)مانند عدس و لوبیا (، مغزها)مانند گردو و فندق) و تخم مرغ. نكته ی خیلی مهم برای این دسته از مردم و طراحان برنامه ی غذایی ایشان، اعتدال در مصرف و آشنایی با نوع و ارزش غذایی مواد مصرفی است. لازم به توضیح است كه در دنیا، دسته ها و گروه های مختلفی از جمله گیاه خواران، خام خواران و غیره وجود دارند و دانشمندان بر اساس تحقیقات، نظرات مختلفی ارائه می كنند، در نتیجه بعضی را تأیید و برخی را رد می كنند.

اگر بخواهیم منصفانه قضاوت كنیم و بر اساس آخرین تحقیقات و بدون جانبداری از گروهی خاص اعلام نظر كنیم، باید بگوییم بدن انسان با پیچیدگی های فراوان خود ، نیازمند تأمین انرژی و حفظ سلامتی خود برای تداوم حیات است و در واقع برای دستیابی به این مهم نیازمند تأمین تمامی املاح، آب، الكترولیت ها، ویتامین ها، كربوهیدرات ها، چربی ها و پروتئین ها می باشد، لذا بهتر است از تمام گروه های غذایی (به شرط رعایت اعتدال در مصرف) استفاده كند.

لازم به توضیح است كه استفاده از بعضی مواد غذایی خاص، به تنهایی پاسخ گوی تمامی نیازهای بدن نیست. همان گونه كه عامه ی مردم فكر می كنند با رژیم های لاغری غیر علمی و قلابی، به سرعت لاغر می شوند (كه گاهی اینچنین نیز هست) اما غافل از آن كه به دلیل عدم محاسبات دقیق برای تامین انرژی مورد نیاز بدن ، ضمن مواجه كردن بدن با گرسنگی شدید، دچار عوارض گوناگون و انواع بیماری ها و سوء تغذیه می شوند و یا با ایجاد اختلال در سیستم های مختلف بدن و به ویژه سیستم دفاعی بدن، زمینه ی ابتلا به بیماری ها را هموار می سازند. در صورتی كه كسی بخواهد بر اساس سلیقه ی خود، نوع خاصی از تغذیه مانند گیاه خواری را پیش بگیرد، باید بداند كه ترجیحا چنین رژیم هایی برای كودكان، زنان باردار وزنان شیرده پیشنهاد نمی شود، مگر به شرط تأمین انرژی لازم برای رشد و نمو و تأمین مواد مغذی یاد شده. البته چنین رژیم هایی برای كسانی كه بخواهند به صورت مقطعی وزن خود را کاهش دهند و به وزن ایده آل برسند، مناسب می باشد. البته لازم است پس از پایان این مرحله ی مقطعی، تحت نظر یک كارشناس مجرب تغذیه وزن ایده آل خود را با یک رژیم متعادل حفظ كنند. به هر حال هیچ رژیم جادویی ای وجود ندارد و برنامه ی غذایی باید بر اساس محاسبات صحیح و علمی و رعایت اعتدال در مصرف انواع مواد غذایی باشد و ضمن داشتن یك برنامه ی فعالیت بدنی و ورزشی مناسب.

مزایا و معایب خام گیاه خواری بر اساس پژوهش های علمی :

پژوهش‌های پزشکی در رژیم‌های غذایی خام‌گیاه‌خواری نشان داده‌اند که نتایج مثبت و منفی در این کار وجود دارند:

  1. مصرف طولانی مدت رژیم غذایی شامل ۷۰٪ گیاهان خام با میزان مطلوبیکلسترول LDL سرم و تری گلیسریدها همبسته ‌است. ولی با نتایج ناخوشایند بالارفتن هوموسیستئین پلاسما (plasma homocysteine) و کلسترول HDL سرم پایین نیز همبسته‌ است و همینطور در مورد ویتامین B12 .
  2. یافته‌های پژوهش دیگری در آلمان عبارتند از رژیم غذایی بلند مدت کاملا خام، با سطح مطلوببتاکاروتن پلاسما، سطح پایین تجمع لیکوپن پلاسما (plasma lycopene) همبسته ‌است.
  3. یک پژوهش دیگر هم فواید یک رژیم خام‌گیاه‌خواری را برای کاهش چاقی مفرط و کاهش فشار خون بالا بیان کرده‌است.
  4. پژوهش دیگری نیز نشان‌دهنده‌ی کاهش کوتاه مدت نشانه‌هایفیبرومیالژیا (fibromyalgia) برای چند بیمار است که در یک رژیم اووگان شرکت کرده‌اند.
  5. پژوهش دیگری نشان می‌دهد که چند بیمارآرتریت روماتئید که رژیم غذایی خام‌گیاهخوار داشتند، گزارش التیام نشانه‌های ذهنی را دادند، ولی هیچ تغییر قابل اندازه‌گیری‌ای در نشانه‌های عینی نشان ندادند. این پژوهش پیش‌تر اشاره دارد که نیمی از افراد را باید از نتایج پژوهش حذف کرد، چون مدت زمانی کوتاه پس از شروع رژیم خام، دچار اسهال و حالت تهوع شدند.
  6. یک پژوهش آلمانی در سال ۲۰۰۳ نشان داد: هنگامی که مقادیر زیادی سبزیجات خام در رژیم غذایی گنجانده شده باشد، مزایای قابل توجهی در کاهش خطرسرطان پستان دیده می‌شود. دست‌اندرکاران این پژوهش، این اثر را به heat-labile phytonutrients ‌ نسبت می‌دهند.

 

برخی دیگر از معایب خام گیاه خواری:

  • ازدیاد مس:حبوبات و منابع پروتئین گیاهی دارای مقدار زیادی عنصر مس و مقدار کمی از عنصر روی می باشند و امروزه اکثر افراد دارای مس مازاد در بدنشان می باشند. (جهت کسب اطلاعات بیشتر مقاله ازدیاد مس را مطالعه نمایید)
  • مقدار زیاد کربوهیدرات:حبوبات و غلات دارای مقدار زیادی کربوهیدرات می باشند، مصرف بی رویه آن ها باعث تولید بیش از حد آنزیم های گوارشی و هورمون انسولین و تخلیه بدن از عناصر مفید مانند روی، کرم و منگنز می شود.
  • کمبود پروتئین: منابع گیاهی معمولا دارای مقدار پروتئین کم و یا دارای پروتئینی با کیفیت پایین می باشند. اسیدهای آمینه Taurine ،Methionine ،Carnitine ،Cysteine به میزان بسیار کم در منابع گیاهی وجود دارند، این اسیدهای آمینه برای تصفیه کبد و سم زدایی و دفع فلزات اضافی از بدن ضروریند، بدون آن ها بدن نمی تواند سموم را به طور صحیح و کامل دفع نماید. همچنین کمبود پروتئین در برنامه غذایی در طولانی مدت عوارضی مانندریزش موها، کاهش توده عضلات، ضعف بدنی و غیره را بدنبال خواهد داشت.
  • کمبود شدید ویتامین دی:ماهی، گوشت و تخم مرغ منابع اصلی ویتامین دی هستند که برنامه های غذایی گیاه خواری فاقد آن هاست.
  • کمبود شدید ویتامین B12 :ویتامین B12 فقط در منابع حیوانی و گوشت یافت می شود، کمبود آن بسیار خطرناک و با عوارضی جسمی و روانی شدید مانند از دست دادن حافظه، کم خونی کشنده، تخریب سیستم اعصاب، مشکلات گوارش، ریزش مو و… همراه است. ویتامین های B2  , B6  , B12 ، اسید فولیك و عناصری مثل روی و آهن در منابع حیوانی بیشتر و قابل جذب تر هستند.
  • طبیعت سرد:منابع گیاهی بخصوص میوه ها و اکثر حبوبات دارای طبیعت بسیار سرد می باشند، که مصرف طولانی مدت آن ها سبب کاهش سرعت متابولیزم بدن شده و عوارضی را به همراه خواهد داشت. امروزه اکثر افراد دارای بدنی با طبیعت سرد می باشند.
  • وجود مهار كننده های جذب درمنابع گیاهی مثل ” فیتات ” ( درغلات سبوس دار، انواع  مغزها و دانه ها )، اگزالات ( در اسفناج، ریواس، جعفری ، بادام زمینی و انواع  مغزها   ) و سیترات ( در مركبات ) باعث كاهش جذب مواد مغذی می شوند.
  • مصرف زیادویتامین C در اثر مصرف زیاد میوه و سبزی باعث می شود كه مازاد ویتامین C به اسید اگزالیك تبدیل شود و خطر ابتلا به سنگ های اگزالاته در گیاهخواران افزایش یابد.
  • كمبود اسید های آمینه ضروری در غذاهای گیاهی یکی دیگر از معایب این نوع رژیم غذایی است.
  • بنا بر تجربه و تحقیقات هیچ گاه رژیم های گیاه خواری را برای مدت طولانی توصیه نمی کنیم، در خیلی از افراد سبب ایجاد ناراحتی های جدی و عوارض سخت می گردد که جبران آن ها و تنظیم مجدد بدن گاهی بسیار دشوار و مستلزم صرف زمان و برنامه های درمانی طولانی مدت است.

KHAM

کتابهای چاپ شده در ایران :

  • خام گیاهخواری آشپزخانه بی اجاق /دکتر محمد کار / چاپ ۱۳۵۵
  • زنده خواری (خام خواری) فلسفه تغذیه و تندرستی /آرشاویر در آوانسیان / چاپ ۱۳۵۵
  • رژیم‌های درمانی در پیشگیری و درمان بیماریها با خام گیاهخواری /علی اکبر راد پویا / چاپ سوم ۱۳۷۶
  • خام گیاهخواری هم غذا هم درمان /علی اکبر راد پویا / چاپ ۱۳۷۶
  • پخته خواری یک عادت مرگ آور /آرشاویر در آوانسیان
  • خام گیاهخواری /علی اکبر راد پویا / چاپ ۱۳۸۵
  • خام گیاهخواری، شناخت رابطه غذا و محیط با انسان /دکتر عبدالحسین نواب
  • استفاده از قوانین طبیعی در تغذیه سالم /دکتر عبدالحسین نواب

 

منـابع :

  1. خام گیاهخواری / علی اکبر راد پویا / چاپ ۱۳۸۵ / نشر ثالث / صفحه ۲۱

 

  1. Keneally, Christine.”I Cook, Therefore I Am: How dropping food in fire made us human”. com. Retrieved 2010-07-06. Text “date2009-06-03 ” ignored (help)
  2. Au naturel: the raw food revolution – raw food dietby Lori Tobias (Nov, 2002) Better Nutrition – BNET
  3. What is a raw foods diet and are there any risks o… [J Am Diet Assoc. 2004- PubMed result]
  4. Garcia, AL; Koebnick, C; Dagnelie, PC; Strassner, C; Elmadfa, I; Katz, N; Leitzmann, C; Hoffmann, I (2008). “Long-term strict raw food diet is associated with favourable plasma beta-carotene and low plasma lycopene concentrations in Germans.”.The British journal of nutrition ۹۹ (۶): ۱۲۹۳–۳۰۰٫ doi:1017/S0007114507868486. PMID ۱۸۰۲۸۵۷۵٫
  5. Douglass, JM; Rasgon, IM; Fleiss, PM; Schmidt, RD; Peters, SN; Abelmann, EA (1985). “Effects of a raw food diet on hypertension and obesity.”.Southern medical journal ۷۸ (۷): ۸۴۱–۴٫doi:1097/00007611-198507000-00017. PMID ۴۰۱۲۳۸۲٫
  6. Nenonen, MT; Helve, TA; Rauma, AL; Hänninen, OO (1998). “Uncooked, lactobacilli-rich, vegan food and rheumatoid arthritis.”.British journal of rheumatology ۳۷ (۳): ۲۷۴–۸۱٫doi:1093/rheumatology/37.3.274. PMID ۹۵۶۶۶۶۷٫


نظرات کاربران

تعداد نظرات 1

  • نام ۱۹ تیر ۱۳۹۴

    با تشکر از سرکار خانم خیری

    بسیار عالی و مفید بود.

ارسال نظر

اسپانسر

تبلیغات

تبلیغات




کلیه حقوق این وب سایت مطعلق به اتحادیه گیاهان دارویی مشهد مقدس میباشد


طراحی و پیاده سازی توسط ماموت